A
creación das dúas Unidades de Hospitalización Psiquiátrica (UHP),
integradas no hospital xeral, supón o cumprimento das indicacións
que pretendían normalizar a ubicación da atención hospitalaria ás
persoas con necesidades de atención psiquiátrica no mesmo lugar que
tódolos demais pacientes afectados por outras enfermidades ou
trastornos. Ese é o aspecto positivo. Como tamén o é o incremento
de prazas de hospitalización.
Pero á
parte disto pouco máis podemos dicir positivo da reubicación das
dúas unidades preexistentes no hospital Meixoeiro e no Nicolás
Peña.
Así:
PROCESO
SEGUIDO
- no
proceso de deseño e organización desas Unidades non se tivo en
conta a participación dos profesionais desperdiciando deste xeito o
caudal de coñecementos dos mesmos. Pero tampouco os servizos de
planificación específicos da Consellería cumpriron coa súa obriga
de organizar o desenvolvemento dos recursos (non hai constancia da
participación da Consellería na definición das Unidades do Servizo
de Saúde Mental , á que debería supoñérselle unha cualificación
superior para propoñer unha estrutura das Unidades acorde coa sua
función específica e ás características diferenciais dos
pacientes ós que van dirixidas).
- a
falla de participación impediu que o mesmo proceso de reubicación
constituíra un avance no proceso de integración dos colectivos
profesionais que han de traballar nas Unidades. Esa é unha perda
maior nun proceso de creación dun novo hospital.
ESTRUTURA
A
valoración da estrutura debe facerse atendendo á finalidade do
espazo e ós medios materiais que dotan unha Unidade de
Hospitalización Psiquiátrica (UHP).
A
hospitalización é un episodio asistencial con finalidade
terapéutica no curso da evolución de moitas persoas con trastornos
mentais. A primeira característica física dunha UHP debe ser a de
favorecer a creación dun clima terapéutico. O espazo, a súa
organización, os medios materiais disponibles e o seu funcionsmento
deben estar ó servizo do proxecto terapéutico.
As
Unidades citadas teñen as seguintes caracterísitcas indesexables:
-
carecen de acceso a espazos exteriores
- non
protexen a privacidade e intimidade das persoas ingresadas
-
carecen de espazos diferenciados e necesarios: sala de estar, sala de
visita, sala de usos múltiples (conta cun comedor reducido e cunha
sala mínima non utilizable para actividades grupais das persoas
ingresadas na Unidade). A ausencia de espazo para actividades grupais
dirixidas terapeuticamente e de recursos para o ocio provoca a
deambulación polo pasillo (interior) da Unidade. O espazo de
comedor tan limitado fai que se produza o amoreamento e quendas para
comer.
- non
prevén que os usuarios poidan regular a iluminación das habitacións
restándolle un control mínimo innecesariamente, e as cortinas
(estores) non son adecuadas porque transparentan cando a iluminación
interior é superior á exterior (pola noite, por exemplo).
-
afondan na estigmatización ó dotar os cuartos de baño de pezas
sanitarias “antivandálicas” , que tamén presentan deficiencias
en duchas e dispoñen de espellos distorsionadores da imaxe corporal.
-non
garanten adecuadamente a seguridade dos pacientes: espazos non
visibles, camas inapropiadas, materiais con potencial lesivo, porta
de evacuación de seguridade clausurada, sistemas de apertura de
portas que dificulta o seu control.
DOTACIÓN
- se
ben cada Unidade é de trinta prazas e se presentan diferenciadas,
esa diferenciación é só formal xa que están interconectadas
fisicamente e comparten o persoal directivo, e polas mesmas rota
periodicamente o colectivo profesional de enfermería. De facto
atopámonos cunha Unidade de sesenta prazas que se alonxa
radicalmente das orientacións planificadoras.
- as
habitacións individuais conservan a posibilidade de duplicación de
camas que anuncia incremento de usuarios no mesmo espazo (xa
producido nalgunha ocasión).
- as
dotacións de facultativos (psiquiatras e psicólogos clínicos)
atópase por debaixo dos mínimos das recomendacións planificadoras
(según criterios de planificación tanto do Documento de Bases
para a elaboración do Plan Galego de Saúde Mental como do Plan
Estratéxico de Saúde Mental, fan falla 2-3 Psiquiatras mais e
3-4 Psicólogos Clínicos, 1 Terapeuta Ocupacional e 1 Traballadora
Social).
-
carecen de Terapeuta Ocupacional, o que compromete a actividade cotiá
dos pacientes e limita as posibilidades terapéuticas das Unidades.
PROXECTO
ASISTENCIAL
Condicionado
pola estrutura e o proceso seguido ata agora. Sufrirá as limitacións
de dotación profesional e espacial.
Debe
destacarse tamén que ás xuntanzas para programación asistencial
diaria (estadillos) non se contempla que asistan os profesionais de
enfermería, impedindo a aportación de coñecemento dos que
manteñen unha relación máis directa e prolongada cos pacientes.
Comenza a expresarse un modelo de funcionamento que xa estaba en
superación hai tempo.
A
insistencia na redución da estadía media anuncia unha preocupante
orientación cara a mera redución sintomática, a esa finalidade
contribuirán uns espazos físicos como os valorados aquí.
Os
obxectivos terapéuticos das UHP dependen dos equipos asistenciais,
das dinámicas de funcionamento e dos ambientes e climas relacionais
adecuados. No Hospital Álvaro Cunqueiro están claramente
comprometidos.
¿QUE
PASOU?
A
perda de oportunidade faise evidente. O proceso de deseño desas
unidades, dende a consideración das caracterísitcas específicas
dos seus usuarios e das suas finalidades e a orientación dos
profesionais da Área, era tanto un instrumento como un fin en si
mesmo.
Tal
parece que estas UHP estiveran determinadas pola ignorancia sobre os
seus usuarios e sobre as características específicas desas
Unidades, e tamén motivos estraños á sua finalidade sanitaria. Ese
é o precio de non ter promovido a participación dos profesionais
que traballan nelas, e a iso non é allea a privatización do proceso
seguido (dende o proxecto arquitectónico ata a toma de decisión
sobre os materiais a utilizar).
VALORACIÓN
-
perda de oportunidade de mellora nos recursos sanitarios da Área
-
perda de oportunidade para a maior implicación dos profesionais
-
resultado que desconsidera as recomendacións da propia Consellería
en planificación de recursos en saúde mental
-
comprométese a posiblidade terapéutica futura desas Unidades
-
persiste o estigma no lugar onde menos debera operar
-
vulnéranse dereitos dos usuarios e pacientes
-
creanse condicións insalubres para os profesionais
O
QUE É MALO PARA O PACIENTE É MALO PARA O PROFESIONAL
